Ա. Երփներանգ, արփի, փրփրել, փափուկ, սրփազան, ճամփորդ, համփերություն, դափնի, շամփուր:
սրբազան,համբերություն
Բ. Կարթ,խորթ, զվարթ, պարթև, նյարթ, թարթել,երթվել, փարթամ:
նյարդ,

19.Գտի՛ր սխալ գրությամբ բառերը և ուղղի՛ր:

 Ա. Զմրուխտ, ապուխտ, բախտավոր, թախտ, խեխտել, կխտար, խրոխտ, ոխկույզ, տախտակ, նախկին:
խեղդել,ողկույզ
Բ. Ճեղքել, կմաղք, աղքատ, կողպեք, վղտալ, եղբայր, սանդուղք:
կմախք,վխալ,

22.Կետերի փոխարեն դհ, դ, կամ  թ գրի՛ր:

 Ընթացք, ընդարձակ, անընդհատ, ըդնմիջել, ընդհանուր, ընդամենը, ընթանալ, ընթրել, ակնթարթ, անդադար, ընթերցել, ընդառաջ, անընթեռնելի:

24.Յուրաքանչյուր շարքում կետերը փոխարինի՛ր նման հնչողություն ունեցող տրված արմատներով:
 Ող, ոխ, ուղտ, ուխտ, թյուր, թույր, բույր, բյուր, բարկ, բարք, վարկ, վարք, աղտ, ախտ:

Թոքախտ, աղտոտել,ոխակալ, ողնաշար,վարքուբարք, վարկաբեկել
ուխտատադրուժ, ուղտատեր,վարքուբարք, բարկություն,թյուրիմացություն, ձյունաթույր,համբույր, բյուրավոր:

ճռռալ, բվվալ, ֆսսալ, թշշալ, ուղղակի, ուղղանկյուն, Ալլա, Էլլա, թռչուններ,    հենարաններ, իննսուն, իննական, օրրան, երրորդ, չորրորդ, տարրական, տարրալուծել, անդորր, բերրի, մրրկածուփ:

26. Կետերի փոխարեն գրի՛ր մ կամ ն (ո՞ր դեպքում է ն գրվում):

Անբնական, ամբիոն, ամբոդջ, ամպամած, անպայման, զամբյուղ, անբասիր, ամփոփել, անփոփոխ, անպետք, ամբարել, ամբարտավան:

Երջանիկ պահերին, երբ ուզում ես, որ այդ վայրկյանը երբեք չվերջանա, այն անցնում է մեկ ակնթարթի պես։ Իսկ այն պահերը, որոնք ցավ կամ անհանգստություն են պատճառում, թվում են անտանելի երկար։ Այդ ժամանակ մեզ թվում է, թե ժամանակը դաժան է։

Սակայն եթե խորությամբ մտածենք, կհասկանանք, որ ժամանակը նաև բուժում է մեր վերքերը։ Այն մեղմացնում է ցավը, օգնում է մոռանալ տխուր հիշողությունները և նորից ժպտալ։ Ժամանակի շնորհիվ մենք մեծանում ենք, դառնում ավելի հասուն ու իմաստուն։ Եթե չլիներ ժամանակը, մենք չէինք սովորի մեր սխալներից և չէինք կարողանա առաջ շարժվել։

Ժամանակը մեզ սովորեցնում է գնահատել յուրաքանչյուր պահը։ Երբ հասկանում ենք, որ ոչինչ հավերժ չէ, սկսում ենք ավելի շատ սիրել, ավելի շատ գնահատել մեր ընտանիքը, ընկերներին և մեր կյանքի փոքրիկ ուրախությունները։

Գուցե ժամանակը ոչ բարեկամ է, ոչ էլ թշնամի։ Նա պարզապես մեր կյանքի ուղեկիցն է։ Իսկ թե ինչպես կվերաբերվենք նրան՝ կախված է մեզանից։ Եթե սովորենք գնահատել յուրաքանչյուր վայրկյանը և ճիշտ օգտագործել մեր օրերը, ժամանակը կդառնա մեր լավագույն բարեկամը։

Ա

Մարդ որի երեսը երբեք չէինք տեսել, խավարի մեջ ապրող դաժան էակ էր․ ա՞րդյոք գոյություն ուներ, թե առասպել էր որին բերանից բերան տարածելով՝ վերջապես ձև ու հաստատություն էր ստացել և իրականության տեղ էր զբաղեցրել։

Զաբուղոնը գող էր մեր գյուղում․ բայց ոչ այն հասարակ գողից, որը անընդհատ բռնըվում է, ծաղրվում ու բանտի մեջ փտում, նաև այն սարսափելի ավազակներից չի որոնց գողությունները արյունով են վերջանում։

Նրա մեծ առավելությունը արպիկության մեջ էր, օդի պես աննկատ, ոգու նման աներևույթ։Թվում էր՝ միաժամանակ ոչ մի տեղ չէ և ամեն տեղ է։Ամենա ամուր փակված դուռը, ամենա բարձր պատը՝ նրան չէին կարող կանգնեցնել։Կարծես բանալու անցքից կամ տախտակների ճեղքերից ներս էր սահում՝ անշշուկ ստվերի նման։

Նա ամեն ինչ գիտեր, ամեն խոսք լսում էր, և փակ դռների հետևում եղած ժողովներն էլ նրա համար գաղտնի չէին։ Նրա համար պատրաստված թակարդներից միշտ կարողանում էր դուրս գալ՝ ինչպես հմուտ ձեռնածու, զարմանքի մեջ թողնելով նրան բռնելու փորձող միամիտ մարդկանց։

Ոչ ոք նրա դեմքը պարզ չէր տեսել, բայց պատմում էին — թե ով և ինչպես, չեմ գիտի — որ նա երիտասարդ տղա էր, միջահասակ, թխադեմ և ուժեղ։ Ասում էին՝ երկաթագործի մոտ աշակերտ էր եղել և կողպեքների գաղտնիքները պետք եղածից ավելի լավ էր սովորել։

Հիմա նա ապրում էր կարծես արվեստասերի նման՝ շարունակ գողանալով ու թալանելով, ավելի շատ սնապարծությունից, քան իրական չարությունից դրդված։ Նրա համար կարևոր էր իր հմտությունը ցույց տալ՝ կողոպտելով նույնիսկ ամենաանմատչելի համարվող տները։ Եվ եթե բռնվելու վախը չլիներ, գուցե պատրաստ էլ լիներ վերադարձնել գողացածը։

Ժամանակի ընթացքում գյուղացիների և այս գողի միջև մի տեսակ մտերմություն էր ձևավորվել, թեկուզ ստիպված։ Մենք կարծես սովորել էինք նրա ներկայությանը։ Այս խորհրդավոր ու անհասկանալի գոյությունը, հալածված մարդու այս թափառական կյանքը մեզ հուզում էր, և եթե մի քիչ էլ շարունակվեր այդպես, գուցե նույնիսկ սկսեինք սիրել նրան։
Բ
Զաբուղոն նշանված էր։ Զարմանո՞ւմ եք։

Իհարկե, նշանդրեքը չէր կատարվել Պատրիարքարանի մեծ դահլիճում։ Ոչ մի հոգևորական չէր օրհնել այն, և ոչ էլ թերթերում էր հայտարարվել։Պարզապես մի գիշեր, ծառի տակ, նրանք խոստացել էին հավիտյան սիրել իրար՝ աստղերին ունենալով որպես վկա։ Եվ դա նրանց համար աշխարհի ամենամեծ ու հանդիսավոր նշանդրեքն էր։Մենք բոլորս ճանաչում էինք Վասիլիկին՝ նիհար դեմքով ու խճճված մազերով աղջկան, որը գույնզգույն հագուստներով ու արտասովոր զարդերով շաբաթ երեկոներին միայնակ գալիս էր լեռը զբոսնելու։Ոչ ոք չէր համարձակվում նրան նայել կամ մոտենալ։ Նա Կեսարի խոստացածն էր։ Իր բացակա նշանածի ստեղծած վախի մեջ փաթաթված՝ նա առանց վախի շրջում էր ամեն տեղ։ Եվ այդ վախը, որը կարծես պաշտպանում էր նրան, հաճելի էր նրան։ Նրա անմատչելի լինելը ավելի գրավիչ էր դարձնում նրան։

Մասամբ նրա նշանածի համբավն էր անդրադառնում իր վրա։ Այդ արկածներով լի կյանքի հետ կապված աղջիկը չէր կարող սովորական լինել։ Աշխարհից դուրս ապրող մարդու նշանածն էլ կարծես աշխարհից դուրս էակ էր։ Մարդիկ նրան նայում էին մի տեսակ հարգանքով ու հետաքրքրությամբ, երբ այս լվացարարի աղջիկը՝ հպարտ ու արհամարհոտ կերպարով, գալիս էր իր շաբաթական զբոսանքի։

Վասիլիկը կարծես գոհ էր այս կյանքից։ Կար մի մարդ մթության մեջ, որը պաշտում էր նրան՝ առանց երևալու, առանց բացահայտ մոտենալու։

Եվ այստեղ մութը իսկական մութ էր․ նրա կյանքը սկսվում էր գիշերը և ավարտվում գիշերով։ Քանի որ նրա նշանածը կարող էր գալ միայն մթության մեջ՝ ամենաանսպասելի պահին, ինչ-որ կերպարանք փոխած, որին նա սպասում էր բաց գրկով։

Մյուսները կարող էին ասել՝ «այսքան օր ապրեցինք», իսկ նա կասեր՝ «այսքան գիշեր»։

Լուսնի նման նրան խավար էր պետք, որպեսզի փայլեր։ Իր էությամբ նա մթնշաղի աղջիկ էր։

Իսկ գողը, իր մշտապես փոփոխվող կերպարանքներով, ամեն գիշեր նրա աչքին նոր սիրահար էր թվում։ Այսպես տարբեր կերպարներ ու գույներ հերթով խոնարհվում էին նրա առաջ՝ ստեղծելով մի կախարդական երազ ամեն անգամ։

Գ
Սկզբում Վասիլիկը այսպես երջանիկ էր։ Այդ անտեսանելի սիրահարը մի քիչ բախտի նման չէր՞, որ աշխարհը կողոպտում էր՝ իրեն հաճույք պատճառելու համար ամեն շքեղություններով։

Իր բոլոր վայելքները, իր ունեցած ամեն ինչ այդ փակ ադամանդի տպավորությունն էին թողնում։ Ինքը հատկապես, լինելով ցուցամոլ մարդ, չէր կարող բավարարվել կյանքի այն ներքին ու լուռ ներդաշնակությամբ, որ իր ձեռքի տակ էր և դուրս չէր երևում։ Կան մարդիկ, որ դերասաններ են այս աշխարհում․ իրենք սեփական կյանք չունեն և միայն ուրիշների համար են ապրում։ Նրանց հանդիսատես է պետք, և կյանքը հետաքրքիր չէ, եթե իրենց դիտողներ չկան։ Դերասաններ են, որոնք չեն կարող խաղալ դատարկ դահլիճի առաջ։

Այսպիսին էր Վասիլիկը։ Նրա մեկուսացումը նշանակում էր լքված լինել։ Ոչ ոք նրա վրա չէր նայում, երբ փողոց էր դուրս գալիս։ Գյուղի բոլոր երիտասարդները նրա հմայքից վախենում էին։ Հիմա նա փորձում էր նրանց վրա կիրառել սիրաշահելու իր արվեստը՝ թույլ ու երերուն քայլելով, որ իր նուրբ մարմնի բոլոր շարժումները երևան գան, և այսպես ցանկության տաք հով տարածեր շուրջը ու օձի նման հայացքով կախարդեր մարդկանց։

Մի օր մի տղա կապվեց նրա հետ ու առաջարկեց ամուսնանալ։ Այդ պահից գողի պես գաղտնի սերը նրա համար դարձավ անտանելի բեռ։ Այլևս չէր կարող սպասել նրան, գիշերները արթուն մնալ, հանդիպումների գնալ՝ մեկ այգում, մեկ լեռան վրա։ Ամեն անգամ բողոքում էր, դժգոհում, լացում։ Տղան զարմանում էր․ ինչո՞ւ այս արցունքները, չէ՞ որ առաջվա պես սիրում էին իրար։ Զաբուղոնը, իր պարզ կյանքով, միամիտ մարդու նման մտքեր էր ասում։

— Ի՞նչ է լինելու այս ամենի վերջը,— հարցնում էր աղջիկը։

Այս ամենի վերջը՞ Զաբուղոնը երբեք դրա մասին չէր մտածել։ Ընդհակառակը՝ ուզում էր, որ վերջ չլինի։

Այդ ժամանակ աղջիկը, հուսահատված, որոշեց ազատվել այդ նշանադրությունից, որը նույնիսկ ավելի ամուր էր թվում, քան ամուսնությունը, և մի վատ միտք անցավ նրա գլխով․ մի գիշեր ոստիկաններին կանչեց ու ձերբակալել տվեց Զաբուղոնին։

Դ
Քարե պատերի ու երկաթե փակ դռների հետևում մարդիկ նստած էին՝ սպասումից հոգնած, անտարբեր դառնալով տարիների անցնելուն։

Անակնկալ փրկության հույսը վաղուց լքել էր նրանց։ Հիմա միայն սպասում էին իրենց պատժի ավարտին ու նստած էին ժամերով, բարձր պատերի տակ, սնկերի նման։

Այստեղ բոլոր տարիքների մարդիկ կային։ Այդ վայրը՝ Թիարան կոչվող բանտը, մի քարե արգանդի նման էր, որ մի օր պիտի նորից դուրս տա այդ մարդկանց։

Վերևից նեղ բացվածքներից լույս էր մտնում՝ թույլ ու գունատ, ինչպես նրանց դեմքերը։

Զաբուղոնն էլ նրանց մեջ էր։ Նա մեծ հանցագործ չէր, բայց շատ խորամանկ էր, դրա համար մշտապես հսկվում էր։

Երեք տարվա մեջ սա վեցերորդ փորձն էր, որ հաջողվեց։ Նա անմիջապես վերադարձավ գյուղ՝ առանց կասկածելու։ Մտածում էր՝ իրեն սպասող կա։ Նրա սիրտը լի էր ուրախությամբ։

Մոտեցավ Վասիլիկի տանը։ Լսեց ձայներ։ Մտավ ներս ու չհավատաց իր տեսածին։ Մի ժամ կանգնած սպասեց անկյունում, հետո ձեռքը տարավ դանակին։ Ուզում էր վրեժ լուծել, բայց հետո հասկացավ, որ արժանի չեն։

Դուրս եկավ ու ամբողջ գիշեր թափառեց։ Հասկացավ, որ ազատությունն էլ իմաստ չունի։

Առավոտյան վերադարձավ բանտ ու նորից ներս մտավ։

1. Նախադրություններ, որոնք դրվում են կապվող բառից առաջ (առանց, ըստ, իբրև, որպես, հօգուտ, փոխանակ, դեպի,նախքան, միշտ, առ, չնայած, ի, հակառակ, հանուն և այլն)։
2. Ետադրություններ կոչվում են այն բայերը, որոնք դրվում են կապվող բառից հետո (հետո, հանուն, առթիվ, անց, առջև, հետ, վերաբերյալ, ներքո, նման, պես, փոխարեն, օգտին, վրա, մասին, միջև, մեջ, տակ, համար և այլն)։
3. Երկդրություններ կոչվում են այն կապերը, որոնք կարող են դրվել և՛ կապվող բառից առաջ և՛ կապվող բառից հետո (ընդդեմ, շնորհիվ, բացի, համաձայն, չնայած, անկախ)։

Կապերը նախադասություն անդամ ինքնուրույն չեն լինում և հարցի չեն պատասխանում։

Առաջադրանքներ:

1.Տրված կապերի հետ գործածիր երկուական գոյական:

Բացի աշակերտից, բացի տանից

տոնի առթիվ, հաղթանակի առթիվ

առանց շաքարի, առանց խոսքի

նախքան մուտքը, նախքան հեղափոխությունը

տեքստին վերաբերյալ, թեմային վերաբերյալ

կազմակերոպության օգտին, տղայի օգտին

ուսուցչի փոխարեն, ընթրքի փոխարեն

հանուն հայրենիքի, հանուն սիրո

մինչ հանդիպումը, մինչ բնակարանը

աշակերտւ նկատմամբ, ընկերոջ նկատմամբ

սեղանի վրա, բազմոցի վրա

դատին համաձայն, ժողովին համաձայն

2. Նախադասությունների մեջ ընդգծված ետադրությամբ կառույցները փոխարինիր հոմանիշ նախադրությամբ կառույցներով:
ա) Նա, հանգամանքներին չնայելով, պնդում էր իրենը։
Նա, անտեսնելով պատճառները, պնդում էր իրենը։
բ)  Զինվորները առյուծի պես կռվեցին հայրենիքի համար։
Զինվորները առյուշի նման կռվեցին հայրենիքի համար։
գ) Տնօրենը իր հրամանի համաձայն ազատեց կարգազանցին։
Տնօրենը ըստ իր հրամանի ազատեց կարգազանցին։

դ) Պետական մակարդակով սովյալների օգտին գումար հանգանակեցին։
Պետական մակարդակով սովյալների համար գումար հանգանակեցին։

ե) Խոսքը սկսելուց առաջ պետք է հստակեցնել ասելիքը։
Խոսքը սկսելուց պետք է հստակեցնել ասելիքը։

զ) Հավատի համար պայքարը հաղթությամբ պսակվեց։
Հանուն նավատի պայքարը հաղթությամբ պսակվեց։

է) Թշնամիների դեմ անհավասար պայքարում մարտիկները քաջաբար կռվում էին։
Ընդդեմ թշնամիների անհավասար պայքարում մարտիկները քաջաբար կռվում էին։

3. Շարքում առանձնացրու նախադրություններն ու ետադրությունները:

Ի դեմս,, պես, հանուն, հանձին, բացառությամբ, նկատմամբ, չնայած, առթիվ, հանդերձ, անկախ, համար, հեռու, դեպի, ներքո, հօգուտ, վերաբերյլ, նման, որպես, մինչև, բացի :

4.Յուրաքանչյուր շարքում ընդգծի՛ր կապը։

Երբ, բացի, որովհետև, այնտեղ
մտերմորեն, ամենուրեք, դեպի, ստեպ-ստեպ
վրա, որևէ, և, մյուս
ինչու, յուրաքանչյուր, մասին, մասամբ
հանուն, անուն, այնքան, սույն։

Շաղկապներ

Նախադասություններ և նախադասության անդամներ իրար կապող բառերը կոչվում են շաղկապներ:
Առավել գործածական են և, ու, բայց, իսկ, սակայն, նաև, ապա, թե, եթե, որպեսզի, որովհետև, թեև, այլ, կամ, քանի որ,  թեպետ, քանզի շաղկապները:
Իսկ, բայց , սակայն, որ, թե, եթե, այլ, որպեսզի, որովհետև շաղկապներից առաջ միշտ դրվում է ստորակետ:

5. Կազմիր նախադասություններ՝ գործածելով եթե, որպեսզի, որովհետև, սակայն, իսկ, և շաղկապները։

Եթե ստացվի, ես էլ կմասնակցեմ միջոցառմանը։
Մարդիկ պետք է միմիանց հանդեպ բարի լինեն, որպեսզի չարը պարտվի։
Գարունը ամենագեղեցիկ տարվա ժամակն է, որովհոտև շրջակա աշխարհը վերածնունդ է ապրում։
Մենք պայմանավորվել էինք հանդիպել, սակայն անսպասելի գործեր հայտնվեցին։
Այսօր երկինքը պարզ է, իսկ վաղը անձրև է սպասվում։
ԶԶանգը հնչեց և բոլորը դուրս եկան դասարանից։

6. Տ րված առածներում գծերի փոխարեն տեղադրիր համապատասխան շաղկապը. թե, ո ՛չ…ո ՛չ, որ, մինչև, որպեսզի:
Որ առուն ջուր գա, գորտի աչքը դուրս կգա:
Ամռան արևից ինչ հասկացա,որ ձմռան արևից ինչ հասկանամ:
Մինչե խաչն իմն է, զորությունը ես գիտեմ:
Հարևանիս սիրում եմ,որպեսզի մատիս դարման անի:
Ոչ կտամ կով, ՈՉ կհագնեմ մով:
Մին մի տա,թե երկու չուզի:

7. Փակագծերում դրված շաղկապներից ընտրիր նախադասության մտքին համապատասխանը և տեղադրիր կետերի փոխարեն:

(Քանի որ, բայց, եթե, որ, երբ):
Մարդիկ հեշտությամբ են համոզվում, երբ իրենց աչքերով են տեսնում:
Անմիջապես ճանապարհ ընկավ, քանի որ հրավերն արդեն ստացել էր:
Կյանքում հաջողության է հասնում նա, որ համառորեն աշխատում է:
Շատ էր երազում ճամփորդել, բայց այդպես էլ չհաջողվեց:
Վաղուց լավ դիրքի հասած կլիներ, եթե ժամանակը զուր չվատներ: